Hoe het zo gekomen is

Aflevering 3

Het ligt voor de hand dat Michiel en zijn kornuiten bij het van boord stappen in Nantes de keus hebben gemaakt om voorlopig de kustlijn niet verder te volgen. Het zou gewoon te veel tijd hebben gekost. De Bretonse kust kent honderden inhammen die in een enkel geval tientallen kilometers diep landinwaarts reiken. Bouwen Ewouts, een van Michiels metgezellen, was een ervaren stuurman die de Franse kust van Calais tot Saint Nazaire op zijn duimpje kende en hij heeft deze basiskennis van het navigeren ongetwijfeld met de anderen gedeeld. Bovendien: Nantes was (en is nog steeds) een havenstad aan de Loire, maar zij ligt wel degelijk vijftig kilometer bij de zee vandaan! Je kunt aannemen dat het viertal een route zocht waarbij zij een flink stuk van dat enorme schiereiland zouden afsnijden met het doel zo snel mogelijk op de monding van de Seine af te gaan. Dwars door Bretagne kon dat in een paar dagen - lopend langs de zee had het minstens vijf weken in beslag genomen.

Nog een punt dat de gedachte van zo’n oversteek aannemelijk maakt: Michiel en zijn makkers waren bij hun aankomst in Nantes hoogstwaarschijnlijk redelijk bij kas en konden dus nog meer tijdwinst boeken door een deel van het traject per koets af te leggen. Ze hadden de Saint François als volwaardige zeelui naar haar thuishaven helpen varen en het stadsbestuur van La Rochelle een goede dienst bewezen – mede door hun toedoen was het verraad van Koning Louis immers aan het licht gekomen. Dat heeft geld opgeleverd. Wie een goede dienst levert, wordt beloond. Wie werkt, wordt betaald. Dat is vandaag de dag zo; aan het begin van de zeventiende eeuw was dat al niet anders.

In Nantes staat een heus Postmuseum (*1) en de curator lichtte mij graag in over de mogelijkheden van het “openbaar vervoer” omstreeks het jaar 1623. Vanuit elke Franse stad van enige omvang bestond al een geregelde dienst per postkoets naar en van Parijs. Vanuit Nantes was het ook al mogelijk om op deze wijze – naar keuze via Vitré dan wel via Rennes - naar het aan de kust liggende Le Mont (Saint Michel) te reizen! Meer dan een dag of drie zou het zeker niet in beslag nemen. Onderweg werd in herbergen overnacht; dat was toen al bij de prijs inbegrepen. De koetsier regelde alles en streek er provisie voor op. Onderweg moest regelmatig tol worden betaald: landeigenaren hadden het recht om “geld voor overpad” te vragen en bij het passeren van bruggen – vaak in het bezit van particulieren – moest de reiziger altijd in de buidel tasten.

Vanaf Le Mont Saint Michel (*2) is het ongeveer 160 kilometer naar de monding van de Seine. Binnendoor moet je zoiets in een week kunnen lopen, mits er niets tegen zit.

En daar raak ik aan een essentieel punt voor de compositie van een goed en spannend boek. Want een tocht van 1100 kilometer door Frankrijk is best wel zwaar, dat zal niemand ontkennen. Maar als tijdens die wandeling alles meezit stelt het als verhaal uiteraard niet zo veel voor. Kortom: in Koers Pal Noord wordt het zo langzamerhand tijd voor een flinke portie drama. Vriendschap en kameraadschap zijn prachtige dingen als je tijdens zo’n lange thuisreis op elkaar aangewezen bent. Maar er moet ook iets gebeuren om aan te tonen dat die begrippen een feitelijke inhoud hebben! Wat stelt vriendschap immers voor als het verdampt zodra de relatie onder druk komt te staan? Hoogste tijd dus voor tegenslag, ruzie, ziekte en andere nare dingen. Het geld gaat op aan een chirurgijn en de aanvankelijk goed bemiddelde reizigers veranderen in rondtrekkende armoedzaaiers die men mijdt. Michiel loopt het zelfs letterlijk “dun door de broek” nadat hij een paar minder frisse vissen heeft geconsumeerd. Hij heeft dan al twee dagen op een lege maag gelopen. En een mens moet toch eten ....

 

Le Mont Saint Michel ligt grofweg halverwege de route van Michiels avontuurlijke tocht vanaf de Spaanse grens naar Vlissingen. Ruime aantallen toeristen weten het nog ieder jaar te vinden; in het zomerseizoen kun je in de Grande Rue over de hoofden lopen.

In Koers Pal Noord is Le Mont een keerpunt.

Zodra zij bij “de kathedraal op de berg” arriveren gaat er van alles mis. Het uitzicht op een goede afloop van de tocht wordt ernstig verstoord.

John Brosens

Mei 2006

 

* 1. Musée de la Poste

Place de Bretagne

Administration: 10 Boulevard A.Pageot , 44000 Nantes

De toegang is gratis; er is een speciaal filatelistenloket.

(Er is in Nantes overigens ook een Musée de Jules Verne! Het adres is:

3 Rue de l ‘Hermitage, 44100 Nantes

 

* 2. Le Mont Saint Michel.

Over dit voormalig eiland (tegenwoordig door een stevige dijk aan het vasteland geplakt) is heel veel informatie beschikbaar.

Surf bijvoorbeeld eens naar:

http://www.monum.fr/m_stmichel/indexa.dml?lang=en

http://www.normandy-tourism.org/gb/02ville/M/MtStMichel.html